Nie mamy ropy, nie dysponujemy dużymi zasobami surowców mineralnych i nie dorównujemy wielkością największym rynkom europejskim. Jednak takie myślenie już dawno przestało mieć sens. Portugalia posiada cenne, konkurencyjne i uznane na arenie międzynarodowej bogactwo. Nazywa się ono talentem.

Każdego roku portugalskie uniwersytety kształcą tysiące wysoko wykwalifikowanych specjalistów w dziedzinie inżynierii, technologii, zdrowia, zarządzania, badań naukowych i nauk ścisłych. Międzynarodowe firmy, które otworzyły swoje oddziały w tym kraju, często potwierdzają jakość naszych specjalistów. Międzynarodowe centra technologiczne wybierają Portugalię właśnie dlatego, że znajdują tu umiejętności, wiedzę i zdolność do adaptacji.

Problem nigdy nie polegał na braku talentów. Problemem jest to, co dzieje się po ukończeniu studiów.

Od dziesięcioleci przyzwyczailiśmy się do obserwowania niemal znormalizowanego zjawiska. Wielu najbardziej wykwalifikowanych młodych ludzi szuka możliwości poza granicami kraju. Niektórzy wyjeżdżają, ponieważ znajdują lepsze wynagrodzenia. Inni, ponieważ znajdują bardziej ambitne projekty, większe możliwości rozwoju zawodowego lub bardziej dynamiczne ekosystemy. Prawda jest taka, że znaczna część inwestycji, jakie Portugalia przeznacza na szkolenie swoich obywateli, ostatecznie przynosi korzyści innym gospodarkom. I to powinno nas martwić znacznie bardziej, niż się wydaje.

W świecie coraz bardziej zdominowanym przez technologię, sztuczną inteligencję i innowacje, talenty stały się jednym z najbardziej poszukiwanych zasobów w skali globalnej. Kraje nie konkurują już wyłącznie o inwestycje. Konkurują o ludzi. Konkurują o wiedzę. Konkurują o zdolność do tworzenia wartości.

Właśnie dlatego zmiany demograficzne wskazane w wielu międzynarodowych badaniach stanowią tak poważne wyzwanie. Europa starzeje się. Niedobór wykwalifikowanych specjalistów rośnie. A firmy coraz częściej poszukują lokalizacji, które mogą zagwarantować dostęp do talentów.

Paradoksalnie Portugalia znajduje się w uprzywilejowanej pozycji, aby skorzystać z tego trendu. Kształci wykwalifikowanych specjalistów, oferuje wysoką jakość życia, bezpieczeństwo, klimat i stabilność. Są to czynniki, które sprawiają, że kraj ten jest atrakcyjny do życia i pracy. Rozwój gospodarki cyfrowej, centrów technologicznych, usług globalnych i sztucznej inteligencji stwarza nowe możliwości odwrócenia rzeczywistości, która przez wiele lat wydawała się nieunikniona. Wymaga to jednak czegoś więcej niż tylko nadziei.

Wymaga to lepszych warunków dla rozwoju firm. Wymaga to bardziej wydajnej administracji publicznej. Wymaga to przystępnych cenowo mieszkań dla młodych specjalistów. Wymaga to wynagrodzeń adekwatnych do posiadanych kwalifikacji. Wymaga to gospodarki zdolnej do tworzenia większej wartości dodanej.

Wyzwaniem nie jest już tylko powstrzymanie Portugalczyków przed wyjazdem. Prawdziwym wyzwaniem jest stworzenie warunków, w których więcej osób zdecyduje się zostać, a inne – przyjechać. Ponieważ talenty już istnieją. Świat o tym wie. Inwestorzy o tym wiedzą. Międzynarodowe firmy o tym wiedzą.

Być może nadszedł czas, aby Portugalia również w to uwierzyła. Ponieważ ostatecznie najcenniejszym zasobem kraju nie są złoża podziemne, infrastruktura, ani nawet energia. Nadal jest nim to, co codziennie pojawia się w salach lekcyjnych, laboratoriach, firmach i na uniwersytetach.

I właśnie tego zasobu nie możemy już dłużej patrzeć, jak opuszcza nas przez drzwi lotniska.