Zo zei de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan tijdens een bezoek aan een van de 6000 gebouwen die vorige week in Oost-Turkije op hun slapende bewoners zijn ingestort: "Zulke dingen zijn altijd gebeurd. Het maakt deel uit van het plan van het lot."
Een zeer boze Turkse vrouw op het televisienieuws had een eenvoudiger verklaring voor de 33.000 doden die al onder de wrakstukken zijn gevonden en de vele die nog zullen volgen: "Aardbevingen doden geen mensen! Gebouwen doden mensen!"
Om precies te zijn, goedkoop gebouwde hoogbouwwoningen die de voorschriften inzake aardbevingsbestendigheid aan hun laars lappen, doden mensen - met tienduizenden tegelijk. Maar het is mogelijk om hoogbouw te bouwen die bij een aardbeving niet op de bewoners neerstort.
Bouwvoorschriften
In Japan bijvoorbeeld, waar men sinds de grote aardbeving van 1929 in Tokio (140.000 doden) de bouwvoorschriften heeft gehandhaafd, vallen bij aardbevingen met een bijna vergelijkbare kracht nu slechts enkele honderden of zelfs enkele cijfers doden.
Sterke betonnen vloeren en verticale kolommen die ze scheiden, beide met staal versterkt, kosten natuurlijk wat meer, maar ze houden je mensen in leven. Als je in een aardbevingsgebied woont, is dat wat je doet.
Turkije heeft, zoals de meeste aardbevingsgebieden, strenge voorschriften voor de veiligheid van gebouwen. Het heeft echter ook 'bouwamnestieën' die gebouwen registreren en legaliseren die zonder bouwvergunning worden neergezet en de brand- en seismische voorschriften negeren. Dus bouw wat je wilt, en wacht op Erdoğans volgende amnestie om het te melden.
Bij de laatste amnestie, vlak voor de presidentsverkiezingen van 2018, zijn 5,8 miljoen woongebouwen geregulariseerd. Een nieuwe amnestie is gepland voor de nabije toekomst aangezien er in mei weer verkiezingen aankomen. De meeste slachtoffers van de recente Turkse aardbevingen woonden immers in gebouwen die onder de amnestie van 2018 of eerder vielen.
Speciaal Turkije
Politici en projectontwikkelaars hebben in de meeste landen een wederzijds voordelige relatie, maar Turkije is bijzonder. Het is niet alleen smeergeld; de regering van Erdoğan begunstigt de industrie met amnestie, lage rente en dergelijke omdat de bouw een snelle hit van economische activiteit produceert die hem door de volgende verkiezingen of andere crisis helpt.
Hij heeft nogal wat van dat soort tics. Een andere is het vaste geloof dat een lage rente de economie sneller doet groeien. Ja, dat klopt, maar de meeste mensen weten ook dat als de lage rente inflatie veroorzaakt, je een hogere rente nodig hebt om die inflatie te stoppen. Erdoğan weet dat niet, en zijn hardnekkige overtuiging van het tegendeel heeft de inflatie doen oplopen tot bijna 100% per jaar.
De daaruit voortvloeiende crisis in de kosten van levensonderhoud heeft zijn overwinning bij de komende verkiezingen al twijfelachtig gemaakt. Hij heeft alle gebruikelijke trucs geprobeerd - het minimumloon verdubbeld, de pensioenen met 30 procent verhoogd, de binnenlandse energiekosten gesubsidieerd, twee miljoen extra mensen onmiddellijk met pensioen laten gaan - en toch laten de peilingen een zeer krappe race zien.
Bovendien groeit nu de publieke woede over de rol van Erdoğan om projectontwikkelaars rijk te maken door de bouwvoorschriften te negeren, vooral in de zuidoostelijke steden die rouwen om tienduizenden slachtoffers van de aardbeving. Deze steden stemmen normaal gesproken sterk op zijn AK-partij, maar deze keer waarschijnlijk niet.
Turkije is nog steeds een democratie, ook al wordt het al twintig jaar geleid door een meedogenloze populistische sterke man. Duizenden worden om politieke redenen gevangen gezet, de media werken voor de baas, corruptie en onderdrukking zijn overal - maar het kiesstelsel is nog relatief intact. Erdoğan kan verliezen, en dat weet hij.
Geen rijke vrienden meer
Hij zal dus een grote show willen opvoeren met het oproepen van hulp van zijn rijke vrienden in het buitenland voor de immense taak om de door de aardbevingen verwoeste regio weer op te bouwen. Zijn probleem is dat hij geen rijke vrienden in het buitenland meer heeft.
Rusland kan het zich zeker niet veroorloven hem te redden, evenmin als Iran. De rijke Arabische regimes vertrouwen hem niet omdat ze hem als een islamist zien, en China geeft geen geld meer uit om invloed in het buitenland te kopen. De westerse bondgenoten van Turkije in het NAVO-bondgenootschap hebben het geld, maar Erdoğan heeft ook hen van zich vervreemd met zijn spelletjes.
Om de wederopbouwhulp te krijgen die hij nodig heeft, moet hij zijn veto tegen de toetreding van Zweden en Finland tot de NAVO opheffen, stoppen met de verkoop van drones aan Rusland, stoppen met het dreigen van NAVO-bondgenoot Griekenland met een Turkse aanval "plotseling op een nacht", en nog veel meer. Dat kan te veel voor hem zijn om te slikken - of hij kan het slikken en toch de verkiezingen verliezen.
Wat de echte slachtoffers betreft, met de mensen die vastzitten in de opengebroken gebouwen, kan het dodental in Turkije verdubbelen tegen de tijd dat alles is opgeruimd. In Syrië, eveneens zwaar getroffen door de bevingen, is het tellen nog maar net begonnen, maar het kan net zo hoog oplopen.
Gwynne Dyer is an independent journalist whose articles are published in 45 countries.
![](/img/placeholder.png)