Bijna twee jaar na de Russische invasie in Oekraïne (24 februari) ziet het er niet goed uit voor de Oekraïners, en in het bijzonder voor president Volodymyr Zelensky.
De oorlog is niet goed verlopen: Het veelgeprezen zomeroffensief van Oekraïne strandde zonder veel winst. Het Russische winteroffensief laat tot nu toe al even weinig indrukwekkende resultaten zien, maar de Russen hebben altijd dat numerieke overwicht van vier tegen één aan hun kant. (Nadat alle vluchtelingen zijn gevlucht, zijn er waarschijnlijk niet meer dan 35 miljoen mensen over in Oekraïne).
Belangrijker dan dat is het feit dat de Russen toegang hebben gekregen tot nieuwe bronnen van wapens en munitie (voornamelijk uit Iran en Noord-Korea) die hen vuursuperioriteit geven op het slagveld, terwijl de stroom van Amerikaans geld en wapens naar Oekraïne is geblokkeerd in het Congres.
Het is een uitputtingsslag geworden waarin de Russen tienduizend artilleriegranaten per dag kunnen afvuren en de Oekraïners slechts 1.500-2.500 terug kunnen vuren. Het is waar dat moderne westerse artillerie nauwkeuriger is, maar het is een oorlog van drones geworden. Beide partijen hebben ze en elk doelwit is even kwetsbaar.
De stemming in Kiev is dus ergens tussen somber en grimmig en Zelensky vertoont tekenen van paniek. Na een week van publieke aarzeling heeft hij generaal Valerii Zaluzhny ontslagen, die sinds het begin van de oorlog het bevel voert over de Oekraïense strijdkrachten.
Zaluzhny had de pech de leiding te hebben op het moment dat de balans in de strijd doorslaggevend verschoof ten gunste van het defensief. De laatste keer dat dit gebeurde was aan het begin van de Eerste Wereldoorlog in 1914, toen defensieve wapens zo effectief werden (machinegeweren, snelvurende artillerie, prikkeldraad, enz.) dat de soldaten moesten schuilen in loopgraven.
Het duurde vier jaar voordat nieuwe generaals manieren hadden gevonden om door de loopgraven te breken en weer beweging op het slagveld te krijgen. Het zal deze keer waarschijnlijk minstens zo lang duren, en ondertussen zit iedereen weer vast in de loopgraven - wat erg ongelukkig is voor Oekraïne.
Zaluzhny heeft uitgevonden waarom het Oekraïense zomeroffensief is mislukt en was indiscreet genoeg om het hardop te zeggen. "Eerst dacht ik dat er iets mis was met onze commandanten, dus veranderde ik een aantal van hen. Toen dacht ik: misschien zijn onze soldaten niet geschikt voor hun taak. Maar niets kon het front in beweging brengen.
"Het simpele feit is dat wij alles zien wat de vijand doet en zij alles zien wat wij doen. Om deze impasse te doorbreken hebben we iets (zo nieuws als) buskruit nodig," concludeerde hij. Welkom in 1916.
Het eerste echt nieuwe vernietigingsinstrument sinds de uitvinding van het buskruit zijn kernwapens, en dat heeft 800 jaar geduurd. Deze impasse zal niet zo lang duren - het zijn slechts drones, precisiegeleide wapens en elektronische oorlogsvoering, allemaal slechts incrementele verbeteringen van bestaande technologieën - maar Oekraïne kan waarschijnlijk niet nog eens twee jaar wachten.
Dat is duidelijk de reden waarom Zalensky Zaluzhny heeft ontslagen, een heel bruikbare generaal die geen grote fouten heeft gemaakt: de Oekraïense president heeft het punt bereikt waarop hij hoopt op een wonder. Hem vervangen door Oleksandr Syrsky, nog zo'n dienstbare maar nauwelijks uitmuntende generaal, zal dat wonder waarschijnlijk niet leveren.
Dit punt komt altijd in elke oorlog die niet direct een overwinning oplevert voor de ene of de andere partij. Frustratie en uitputting beginnen een grotere rol te spelen en mensen beginnen onvermijdelijk te berekenen of het beter is om hun verlies te nemen (of hun winst tot nu toe te behouden) door te kiezen voor een compromisvredesakkoord of op zijn minst een langdurig staakt-het-vuren.
Het volhouden van een lange en bloedige uitputtingsslag en 'hopen dat er iets opduikt' is echter geen vreselijke strategie. Politiek en vooral oorlog is zo grillig en onvoorspelbaar dat er vaak wel iets opduikt.
Als keizerin Elizabeth van Rusland bijvoorbeeld niet was overleden aan een beroerte in 1761, zou Frederik de Grote van Pruisen totaal verslagen zijn en zou er misschien nooit een verenigd Duitsland zijn geweest. De wereldgeschiedenis zou er dan heel anders hebben uitgezien.
De belangrijkste onzekerheden voor Oekraïne zijn vandaag de verkiezingsvooruitzichten van Donald Trump (die al voor de verkiezingen alle Amerikaanse hulp aan Oekraïne heeft geblokkeerd) en de levensduur van de Russische president Vladimir Poetin (veel vijanden, onzekere gezondheid, maar sluw en pas 71).
Zelensky's taak is nu om te berekenen hoeveel meer grondgebied Oekraïne zou verliezen bij een staakt-het-vuren in 2025 dan het zou verliezen door nu een soort vrede te sluiten. Als het antwoord niet zo veel meer is (omdat het slagveld voor beide partijen geïmmobiliseerd is), dan is zijn beste beleid op dit moment waarschijnlijk om vol te houden en te hopen dat er iets opduikt.
Gwynne Dyer is an independent journalist whose articles are published in 45 countries.
![](/img/placeholder.png)